Əvvəlki üç futbol bayramından kənarda qalan "Bafana Bafana" (oğlanlar) dünyanın ən yaxşılarına ev sahibliyi etdiyi 2010-cu ildən bəri ilk dəfə mundiala geri dönür.

Cənubi Afrika Respublikasının (CAR) "Mamelodi Sandaunz" klubunun 2025-ci ildə ABŞ-də keçirilən Klublararası Dünya Çempionatında hücum futbolu ilə neytral azarkeşlərin qəlbini fəth etməsinin ardınca ölkənin milli komandası da bu il Şimali Amerikada baş tutacaq dünya çempionatında eyni uğuru təkrarlamağa çalışacaq.

Liderxeber.az CAR futbolunun keçmişinə, bu gününə və 2026-cı il gözləntilərinə nəzər salır.

Baş məşqçi Uqo Broos 2021-ci ilin mayından etibarən CAR millisinin sükanı arxasındadır. Belçikalı mütəxəssis heyəti gəncləşdirmək üçün fəal işə başlayaraq, dünya çempionatının seçmə mərhələsində böyük rol oynamış Talente Mbata, Osvin Appollis və Evidens Makqopa kimi gələcəyi parlaq olan gənc oyunçulara debüt şansı verib.

Broosun rəhbərliyi altında baş verən bu mədəniyyət dəyişikliyi komandanın 2023-cü il Afrika Millətlər Kubokunda (AFCON) üçüncü yeri tutması ilə nəticələnib. Onlar Mərakeşdə keçiriləcək növbəti turnirdə də çempionluq uğrunda mübarizə aparacaqlar. Lakin baş məşqçi üçün ən böyük hədəf DÇ-2026-dır və əsas məqsəd tarixində ilk dəfə pley-off mərhələsinə vəsiqə qazanmaqdır.

Cənubi Afrikanın ilk dünya çempionatı

CAR dünya çempionatında debütünü 1998-ci ildə Fransada keçirilən turnirdə edib və ilk matçda Marseldə ev sahibi ölkəyə qarşı oynayıb. "Bafana Bafana" həmin oyunda 3:0 hesabı ilə məğlub olub.

İkinci oyunu isə tarixi nəticə ilə yadda qalıb. CAR Danimarka ilə 1:1 hesablı bərabərlik əldə edərək dünya çempionatlarında həm ilk qolunu vurub, həm də ilk xalını qazanıb. Uğurun müəllifi 51-ci dəqiqədə qol vuran Benni Makkarti olub. CAR millisi debüt turnirini Səudiyyə Ərəbistanına qarşı dramatik 2:2 hesablı heç-heçə ilə başa vurub.

CAR-ın sonuncu dünya çempionatı

CAR sonuncu dəfə futbol üzrə dünya çempionatında məhz doğma meydanda iştirak edib. Komanda növbəti mərhələyə adlaya bilməsə də, öz vətəndaşlarına qürur yaşadıb.

Turnir açılış oyununda Meksikaya qarşı həyəcanverici 1:1 hesablı heç-heçə ilə başlasa da, ikinci matçda Dieqo Forlanın performansı Uruqvayın 3:0 hesablı qələbəsini təmin edib. Buna baxmayaraq, CAR qrup mərhələsinin son oyununda böyük əzmkarlıq nümayiş etdirərək, Avropa nəhəngi və 2006-nın finalçısı Fransaya 2:1 hesabı ilə qalib gəlib.

Cənubi Afrikanın ən yaxşı dünya çempionatı

CAR millisinin dünya çempionatlarındakı ən yüksək nailiyyəti ikinci iştirakına təsadüf edir. "Bafana Bafana"nın 2002-ci ildə Cənubi Koreya və Yaponiyada keçirilən turnirdə yaddaqalan anı millinin dünya çempionatları tarixindəki ilk qələbəsi olub. İkinci qrup matçında Sloveniya ilə qarşılaşan komanda Siyabonqa Nomvetenin dördüncü dəqiqədə vurduğu yeganə qol sayəsində qələbə sevinci yaşayıb.

Bu qələbə açılış oyununda Paraqvayla qeydə alınan həyəcanlı 2:2 hesablı heç-heçənin ardınca gəlmişdi. Lakin qrup mərhələsinin son matçında İspaniya millisinə 3:2 hesablı məğlubiyyət Cənubi Afrikanın turnirlə vidalaşmasına səbəb oldu. Belə ki, CAR əlavə göstəricilərə görə pley-offa vəsiqəni Paraqvaya təhvil verdi.

Cənubi Afrika DÇ-2026-ya necə vəsiqə qazandı?

CAR seçmə mərhələnin C qrupunda beş qələbə, üç heç-heçə və iki məğlubiyyətlə birinci yeri tutaraq tarixində dördüncü dəfə qlobal turnirə vəsiqəni təmin edib.

Bu yolda dramatik anlar da əskik olmadı, çünki onlar qitənin nəhəngi Nigeriya və sürpriz yaradan Beninlə son oyun gününün son dəqiqəsinə qədər gərgin mübarizə apardılar. Cənubi Afrika qrupun son oyununu doğma meydanda Ruandaya qarşı keçirdi və 3:0 hesablı qələbə qazanaraq ikinci pillədə qərarlaşdı. Bütün diqqətlər üçüncü yerdəki Nigeriyanın qrup lideri Beninlə ev oyununa yönəlmişdi. "Superqartallar"ın 4:0 hesablı qələbəsi CAR-ı zirvəyə yüksəltdi və ona dünya çempionatına bilet qazandırdı.

DÇ-2026-da CAR-ın oyun cədvəli (Bakı vaxtı ilə)

CAR DÇ-2026-da A qrupunda Meksika, Cənubi Koreya və Çexiya millilərinə qarşı mübarizə aparacaq.

A qrupu:

11 iyun, 23:00, Meksika - CAR (açılış matçı, Mexiko);

18 iyun, 20:00, Çexiya - CAR (Atlanta);

25 iyun, 05:00, CAR - Cənubi Koreya (Monterrey).

CAR-ın dünya çempionatlarında bombardirləri

Şon Bartlet və Benni Makkarti hərəyə iki qol vuraraq Cənubi Afrikanın dünya çempionatları tarixində ən yaxşı bombardirləri siyahısında birinciliyi bölüşürlər.

Bartlet 1998-ci ildə Fransada keçirilən dünya çempionatında Səudiyyə Ərəbistanı ilə dramatik 2:2 hesablı bərabərlikdə hər iki qola imza atmışdı. Makkartinin iki qolu isə Fransada (1998) və Koreya/Yaponiyadakı (2002) çıxışlarına təsadüf edir ki, bu da onu iki fərqli dünya çempionatında qol vuran yeganə CAR futbolçusu edir. Makkarti 1998-ci ildə Danimarkaya qarşı 1:1 hesablı bərabərlikdə, ardınca isə 2002-ci ildə İspaniyaya 3:2 hesablı məğlubiyyətdə komandasının ilk qolunu vurmuşdu.

CAR millisinin dünya çempionatlarında ən çox oyun keçirən futbolçuları

FIFA dünya çempionatında ən çox oyun keçirmə rekordunu CAR-ın dörd futbolçusu bölüşür: Kvinton Forçun, Benni Makkarti, Lukas Radebe və Aaron Mokoena hərəyə altı matçda meydana çıxıblar. Forçun, Makkarti və Radebe 1998 və 2002-ci illərdə ardıcıl iki dünya çempionatına vəsiqə qazanan "Bafana Bafana" heyətinin əsas hissəsini təşkil ediblər. Digər tərəfdən, Mokoena 2002-ci ildə komandanın gənc üzvü kimi debüt edib, daha sonra isə 2010-cu ildə doğma meydanda çıxış edən heyətin əsas veteranlarından birinə çevrilib.

CAR-ın dünya çempionatlarındakı ən böyük qələbəsi

"Bafana Bafana" dünya çempionatında ilk qələbəsini 2002-ci ildə Tequda qazansa da, ən böyük zəfəri 2010-cu ildə Blumfonteyndə 1998-ci ilin çempionu Fransaya qarşı qeydə alınıb. Birinci hissədə Bonqani Kumalo və Katleqo Mfelanın vurduğu qollar ev sahibi komandanın matçın sonunda Fransa təzyiqinə tab gətirməsi və 2:1 hesablı qələbəni rəsmiləşdirməsi üçün kifayət edib.

CAR-ın DÇ-2026-dan gözləntiləri

16 illik uzun bir fasilədən sonra CAR yenidən böyük səhnəyə, həm də başladığı yerə - Meksikaya qayıdır. Bu dəfə hədəf, sadəcə, rəqs etmək və rəng qatmaq deyil, Afrika ruhunun nəyə qadir olduğunu pley-off mərhələsində bütün dünyaya sübut etməkdir.

Görək "Bafana Bafana" açılış oyununda 2010-cu ildəki kimi Meksikanı şoka sala biləcəkmi?