ABŞ - İran sazişinin tam mətni yayıldı - Həmin 14 bənd
“Əl-Ərəbiyyə” Vaşinqton və Tehran arasında imzalanması gözlənilən 14 bəndlik razılaşmanın surətini əldə edib.
Liderxeber.az xəbər verir ki, sənəd müharibənin dayandırılması, regional təhlükəsizlik, iqtisadi güzəştlər və nüvə məsələsinin yekun mərhələyə saxlanmasını əhatə edir.
Həmin sənədi təqdim edirik:
1. İran və ABŞ hazırkı müharibədəki müttəfiqləri ilə birlikdə, bu Anlaşma Memorandumunu imzalamaqla müharibənin Livan da daxil olmaqla, bütün cəbhələrdə dərhal və birdəfəlik başa çatdığını bəyan edir və bundan sonra bir-birinə qarşı güc tətbiq etməkdən və ya güc təhdidi etməkdən çəkinməyə öhdəlik götürürlər. Yekun razılaşma bu maddənin və qalan maddələrin müddəalarını təsdiqləyəcək.
2. İran və ABŞ bir-birinin suverenliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət etməyə və bir-birinin daxili işlərinə müdaxilə etməkdən çəkinməyə öhdəlik götürürlər.
3. İran və ABŞ qarşılıqlı razılıqla uzadıla bilən maksimum 60 gün müddətində danışıqlar aparmaq və yekun razılaşma əldə etmək öhdəliyini götürürlər.
4. Bu Anlaşma Memorandumunun imzalanmasından dərhal sonra ABŞ dəniz blokadasını ləğv edəcək, İrana qarşı hər hansı bir müdaxilənin və ya maneənin qarşısını alacaq və maksimum 30 gün ərzində trafiki tam tutuma qaytaracaq; gəmi trafiki İran tərəfindəki müharibədən əvvəlki trafik həcminə mütənasib olacaq. ABŞ həmçinin son razılaşmadan sonrakı 30 gün ərzində qüvvələrini ətraf ərazilərdən çıxarmağı öhdəsinə götürür.
5. Bu Anlaşma Memorandumunun imzalanmasından sonra İran öz tərəfindəki texniki maneələrin aradan qaldırılması və minaların zərərsizləşdirilməsi zərurətini nəzərə alaraq, ticarət gəmilərinin Fars körfəzindən Oman körfəzinə və əksinə hərəkətinin 30 gün ərzində müharibədən əvvəlki həcminə qayıtmasını təmin etmək üçün dərhal addımlar atacaq.
6. ABŞ regional tərəfdaşları ilə birlikdə, ən azı 300 milyard dollarlıq maliyyələşdirmə təmin edərkən, İranın bərpası və iqtisadi inkişafı üçün qarşılıqlı razılaşdırılmış hərtərəfli plan yaratmağı öhdəsinə götürür. Bu planın yekun razılaşmanın bir hissəsi kimi həyata keçirilməsi mexanizmi 60 gün ərzində hazırlanacaq.
7. ABŞ yekun razılaşmanın bir hissəsi olaraq razılaşdırılacaq cədvələ uyğun olaraq, BMT Təhlükəsizlik Şurası və Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin (BAEA) İdarə Heyətinin qətnamələri çərçivəsində bütün ilkin və ikinci dərəcəli birtərəfli ABŞ sanksiyaları da daxil olmaqla, İranın üzləşdiyi bütün sanksiyalara son qoymağı öhdəsinə götürür.
8. İran İslam Respublikası heç vaxt nüvə silahı istehsal etməyəcəyini bir daha bəyan edir. İran İslam Respublikası və Amerika Birləşmiş Ştatları razılığa gəliblər ki, zənginləşdirilmiş materialın taleyi və İranın nüvə ehtiyacları da daxil olmaqla, qarşılıqlı razılaşdırılmış bütün digər nüvə ilə bağlı məsələlərin taleyi yekun razılaşmada adekvat şəkildə həll ediləcək; yekun razılaşma bu maddənin müddəalarını təsdiqləyəcək.
9. İran və ABŞ yekun razılaşma əldə olunana qədər status-kvonu qorumağa razıdırlar: İran mövcud nüvə proqramını qoruyacaq və ABŞ İrana qarşı yeni sanksiyalar tətbiq etməyəcək və ya bölgədəki qüvvələrini gücləndirməyəcək.
10. ABŞ bu Anlaşma Memorandumunun imzalanmasından dərhal sonra və sanksiyalar ləğv edilənə qədər ABŞ Xəzinədarlığının İran xam neftinin, neft-kimya məhsullarının və onların törəmələrinin ixracı və bankçılıq, sığorta, nəqliyyat və s. daxil olmaqla, bütün əlaqəli xidmətlər üçün güzəştlər verəcəyinə öhdəlik götürür.
11. ABŞ yekun razılaşmaya dair danışıqların gedişatı fonunda İranın dondurulmuş və ya məhdudlaşdırılmış vəsaitlərinin və aktivlərinin sərbəst buraxılacağına və tam əlçatan ediləcəyinə öhdəlik götürür. Əsas hesabda saxlanılan və ya köçürülən bu vəsaitlər İran Mərkəzi Bankı tərəfindən müəyyən edilmiş hər hansı son benefisiar ödənişi üçün istifadə ediləcək və istifadə üçün tam əlçatan olacaq. ABŞ bu məqsədlə bütün zəruri icazə və lisenziyaları verməyi öhdəsinə götürür.
12. İran və ABŞ yekun razılaşmanın və gələcək öhdəliklərin uğurla həyata keçirilməsinə nəzarət etmək üçün icra mexanizmi yaratmaq barədə razılığa gəliblər.
13. Bu Anlaşma Memorandumunun imzalanmasından və bu Anlaşma Memorandumunun 4, 5, 10 və 11-ci maddələrinin tətbiqinə başlandığına və davam etdiyinə dair təminat aldıqdan sonra İran və ABŞ yalnız qalan maddələr üzrə Yekun Razılaşma üçün danışıqlara başlayacaqlar.
14. Yekun razılaşma BMT Təhlükəsizlik Şurasının məcburi qətnaməsi ilə təsdiqlənəcək.
