İtaliya və Azərbaycan arasında əlaqələr müstəqillikdən sonra qısa zamanda formalaşaraq bu gün əsl strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. İki ölkə arasında qarşılıqlı hörmət və maraqlar əsasında qurulan münasibətlər, həm ikitərəfli, həm də beynəlxalq platformalarda uğurla inkişaf edir. Enerji təhlükəsizliyi, ticarət, mədəniyyət və təhsil sahələrində əməkdaşlıq bu münasibətlərin əsas sütunlarını təşkil edir.

Hər iki ölkənin prezidentləri, baş nazirləri və digər yüksək vəzifəli şəxsləri arasında keçirilən görüşlər və səfərlər bu münasibətləri daha da gücləndirib. İtaliya Prezidenti Sercio Mattarellanın və Möhtəəm Prezident cənab İlham Əliyevin qarşılıqlı səfərləri zamanı bir sıra mühüm sənədlər imzalanıb. Bu sənədlər strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin hüquqi bazasını formalaşdırıb. Qeyd edək ki, İtaliya Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri çərçivəsində suverenliyini dəstəkləyən ölkələrdən biri olmuşdur. Bu mövqe artıq keçmişdə qalmış “Qarabağ münaqişəsi”nin həlli istiqamətində Azərbaycanın ədalətli mövqeyinə beynəlxalq dəstəyin göstəricisidir. İtaliya-Azərbaycan münasibətlərinin əsas istiqamətlərindən biri enerji sahəsində əməkdaşlıqdır.

Məlum olduğu kimi Azərbaycan Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır. Bu baxımdan Trans-Adriatik Boru Kəməri (TAP) layihəsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. TAP vasitəsilə Azərbaycan təbii qazı Gürcüstan, Türkiyə, Yunanıstan və Albaniya üzərindən İtaliyaya və oradan da digər Avropa ölkələrinə çatdırılır. Bu layihə təkcə iqtisadi deyil, həm də geosiyasi əhəmiyyətə malikdir. İtaliya Azərbaycanın enerji resurslarının Avropaya çıxarılmasında əsas tərəfdaş kimi çıxış edir. Eyni zamanda, İtaliya şirkətləri – xüsusilə “Saipem” və “Eni” – Azərbaycanın enerji sektorunda fəal iştirak edir. İtaliya, həm də Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşlarından biridir. Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsində, xüsusilə neft ixracatında bu ölkə lider mövqedə dayanır. Təkcə enerji sektoru deyil, qeyri-neft məhsullarının (kənd təsərrüfatı məhsulları, tekstil, kimya sənayesi məhsulları və s.) ixracında da əməkdaşlıq genişlənməkdədir. İki ölkə arasında mədəni əlaqələr də yüksək səviyyədə inkişaf edir. Bakıda keçirilən İtaliya mədəniyyəti günləri, musiqi və incəsənət tədbirləri, sərgilər və kinofestivallar ikitərəfli əlaqələrin mədəni tərəfini zənginləşdirir.

Qeyd etməliyik ki,  hər iki ölkə arasında ən mühüm təşəbbüslərdən biri – İtaliya-Azərbaycan Universitetinin yaradılmasıdır. Bu universitet iki ölkə arasında təhsil sahəsində əməkdaşlığın yeni mərhələsidir. Universitet Avropa təhsil sisteminin qabaqcıl təcrübəsini Azərbaycana gətirir və iki ölkə gəncləri arasında elmi və akademik mübadiləni gücləndirəcəkdir. Sonda xüsusi qeyd edim ki, İtaliya-Azərbaycan münasibətləri əsl strateji tərəfdaşlıq modelidir. Bu əlaqələr yalnız ikitərəfli səviyyədə deyil, həm də regional və qlobal miqyasda mühüm əhəmiyyətə malikdir. Qarşılıqlı maraq, etimad və praktiki əməkdaşlıq prinsipləri üzərində qurulan bu münasibətlər gələcəkdə daha da güclənəcək və hər iki xalqın rifahına töhfə verəcəkdir.
 
Rəşid Manafov;
Neftçala rayonu